Hoe ben je in de journalistiek terechtgekomen?
‘Als kind droomde ik er al van om journalist te worden. Dat was toen al een vrij rationeel proces. Ik was met verhalen bezig, stelde graag vragen en ik wilde iets positiefs betekenen in de wereld. Dan leek journalist worden me een ideale oplossing. Op een gegeven moment was er in het parochiezaaltje van ons dorp in de Kempen ook een lezing van Rudi Vranckx. Dat vond ik geweldig boeiend en het stimuleerde die droom verder.
‘Aan de universiteit ben ik een Master Geschiedenis gaan doen omdat ik dacht dat dat een goede voorbereiding was op de journalistiek. Ik leerde er begrijpen hoe het verleden de wereld van vandaag beïnvloed heeft, maar ik kreeg er ook vakken als sociologie en economie. Intussen probeerde ik voor elk studentenmagazine dat ik tegenkwam te schrijven. In het begin was dat een leerproces, maar ik deed het graag en zo kon ik beter worden.
‘Mijn eerste job had niets met journalistiek te maken en ik heb daar na twee jaar ontslag genomen om freelancer te worden. Ik was toen 25 jaar en moest echt van nul beginnen. Het was ‘fake it till you make it’. Als je begint, moet je durven experimenteren en mensen durven vast te klampen, ook al is dat intimiderend op dat moment. Je moet ook een soort van ‘support system’ hebben van andere journalisten en van mensen aan wie je domme vragen kunt stellen. Toen ik startte, was ik bijvoorbeeld heel dankbaar dat de VVJ er was. Jullie hebben me onder meer een goede boekhouder aangeraden.’
Wat was je meest memorabele reportage of ervaring?
‘De leukste reportages zijn de onverwachte. Zo herinner ik me dat ik eens met mijn familie op vakantie was in Barcelona. Toen er in het centrum plotseling een gigantische betoging voorbijkwam, ben ik gewoon mee gestapt. Ik ben met mensen beginnen te babbelen en heb foto’s genomen. En zo is er een artikel ontstaan.
‘Op zulke momenten leer je ook je journalistieke neus aan te scherpen. Toen ik onlangs op weekend was in de Ardennen, zag ik daar bij de bakker twee gratis krantjes liggen. Dan denk ik meteen: die neem ik mee, want wie weet staat daar een leuk idee in.
‘Op die manier ben je jezelf als journalist constant aan het uitdagen en aan het verrijken met verschillende perspectieven.’
Kan je dan eigenlijk nog loskoppelen als freelancejournalist?
‘Ik heb weleens een periode gehad dat ik dacht: wil ik dit nog wel? Ik heb toen eventjes de knop uitgezet. Om te zien of het nog kriebelde ben ik na een tijdje naar een conferentie over onderzoeksjournalistiek in Riga gegaan. En natuurlijk vond ik dat fantastisch en heel inspirerend. Tijdens de pauze had ik er ook heel fijne gesprekken met andere journalisten.
‘Maar om gemotiveerd te blijven, is zelfzorg heel belangrijk als freelancejournalist. Je moet voor jezelf mechanismen opbouwen waardoor je op een bepaalde manier afstand kan nemen. Wat voor mij heel concreet helpt, is af en toe gaan lopen. Gewoon je loopschoenen aan en de natuur in.’
Wat vind je het lastigst aan het leven als freelancer?
‘De onzekerheid. Er zijn periodes waarin het werk vanzelf binnenkomt, maar ook momenten waarop je je afvraagt wat je de volgende week gaat doen. Je moet constant schakelen tussen verschillende opdrachten en blijven netwerken om nieuwe kansen te creëren. Bovendien is er de administratieve kant: als freelancer ben je niet alleen journalist, maar ook je eigen boekhouder, onderhandelaar en planner.’
Wat staat er nog op je verlanglijstje in je carrière?
‘Op dat vlak zit ik een beetje in een luxepositie omdat ik op tien jaar tijd al heel veel verschillende zaken heb kunnen doen. Maar ik denk dat er nog veel meer mogelijk is op het vlak van milieujournalistiek en ik zou het fijn vinden om me daar verder in te verdiepen. Het thema milieu zal de komende jaren ook steeds belangrijker worden.’
Stel dat de VRT een klimaatjournalist zou aanwerven, vast in dienst. Zeg je dan meteen ‘ja’ of houd je toch vast aan je freelancestatuut?
‘Dan blijf ik toch liever freelancer. Want wat ik daar fijn aan vind – en dat is natuurlijk een cliché – is de vrijheid. Zo heb ik het bijvoorbeeld al meegemaakt dat ik bepaalde opdrachten niet aanvaard heb omdat ik ze deontologisch niet zuiver vond. Als freelancer kan je dat gemakkelijker zeggen: hier voel ik me niet goed bij, dus dat ga ik niet doen.’
Wat zijn jouw tips voor freelancejournalisten?
‘1: Zorg dat je een stabiele financiële basis hebt. Zoek een goede boekhouder.
2: Er zijn geen domme vragen, praat met mensen. Zorg bijvoorbeeld dat je een netwerk van bevriende journalisten hebt bij je terecht kunt als je een vraag hebt. Ik heb altijd ondervonden dat er enorm veel solidariteit is tussen journalisten.
3: Kom uit je schulp. Grijp de kansen om naar plekken te gaan om er met mensen te babbelen. Durf ook nieuwe media aan te spreken.
4: Probeer vaste opdrachtgevers te hebben, want dat geeft je mentale rust. Zo ben je zeker dat je werk hebt dat terugkeert.
5: Steun, langs de andere kant, ook niet te veel op bepaalde opdrachtgevers. Diversifieer je opdrachten.
6: Zoek je eigen stem. Er is geen heiligmakende manier om een goede journalist te zijn. Er wordt bijvoorbeeld gezegd dat sociale media enorm belangrijk zijn voor journalisten, maar ik heb daar slechte ervaringen mee gehad, onder andere doodsbedreigingen en seksuele intimidatie (zoals zoveel vrouwelijke journalisten helaas). Dus ik word er gelukkiger van als ik geen sociale media heb. Ik heb enkel een LinkedIn-pagina. En dat werkt prima voor mij.
7: Probeer je zoveel mogelijk bij te scholen.
8: Deze tip geldt vooral voor jonge journalisten: neem je telefoon en bel! Je krijgt zoveel meer informatie als je belt, of het nu naar een woordvoerder is of naar de redactie voor wie je werkt.’
Studies: Master Geschiedenis (2010-2014), Master Conflict & Development (2014-2015), Postgraduaat Internationale Onderzoeksjournalistiek (2015-2016)
Werk: Van 2019 tot 2024 werkte Margot bij Headline News Facilities Productions in Brussel als hoofd van een research- en productieteam voor internationale media in Brussel. Ze werkte o.m. voor de BBC, NOS, NPO, France 2, RTE, SVT, NRK, YLE, DPG, Nikkei, Factstory, Euronews, HRT, RTVS en Czech TV. Margot was in die periode ook de oprichter en projectmanager van Electi Facts, een project (gefinancierd door het European Media and Information Fund of EMIF) om de aanloop naar de Europese verkiezingen in 2024 te factchecken.
Na een eerste periode in 2018 en 2019 is Margot sinds 2024 opnieuw aan de slag als freelancejournalist. Als freelancer heeft ze o.m. al gewerkt/geschreven voor VICE, EOS Tracé, Knack, AFP, Charlie, StampMedia, De Journalist en deed ze een Fonds Pascal Decroos-onderzoek voor Apache en rekto:verso.
Yassine El Abadi & Steve Van Herpe
