Hoe ben je in de journalistiek terechtgekomen?
‘Ik werkte als archeoloog in een museum – een vreselijke job – toen ik op een prikbord een simpel briefje zag hangen waarop stond dat Radio 2 op zoek was naar nieuwe stemmen. Zo belandde ik bij de VRT, waar ik nu al 25 jaar zit. Ik heb 12 jaar op de regionale redactie van Radio 2 gezeten, voor Vlaams-Brabant en Brussel. Toen de aparte nieuwsuitzendingen voor Studio Brussel en MNM werden opgestart, ben ik dan naar de Reyerslaan verhuisd. Ik heb 3 jaar het nieuws op StuBru gepresenteerd, en heb veel eindredactie en verschillende coördinerende functies gehad, tot begin 2022. Dat was steeds in dienstverband.’
En toen werd je freelancer, voor hetzelfde huis. Waarom zette je die stap?
‘Tijdens de covidperiode was het hier echt een gekkenhuis. De eerste 3 maanden waren wij de held, omdat we de bevolking informeerden, en daarna waren we de risee. We moesten heel veel ballen in de lucht houden, en het was heel vermoeiend communiceren, met veel online meetings. In de zomer van 2021 kwam daar nog de grote wateroverlast in Wallonië bovenop. Ik was toen coördinator van de binnenlandredactie, en we hebben die dagen superhard gewerkt met een kleine bezetting. Wat ik heel graag doe, maar achteraf heeft die hele periode zich toch wat gewroken. Ik begon af te haken, en merkte dat sommige dingen me echt niet meer konden schelen. Toen ik daarna in september terugkwam na 3 weken vakantie voelde ik ook dat ik niet uitgerust was en geen goesting had. Toen begon ik me af te vragen of dat constante en allesverterende nieuws nog wel iets voor mij was, of de VRT nog wel mijn plek was, en heb ik een sabbatperiode van een half jaar ingelast om te onderzoeken wat ik met de rest van mijn carrière wou doen. Ik wou meer vat krijgen op wat ik deed en op de tijd die ik erin stak. Ik wist dat de VRT zat te broeden op een dagelijkse nieuwspodcast, die later ‘Het Kwartier’ gedoopt werd, en ik ben daarop gesprongen. Ik heb steeds een overeenkomst als freelancer voor een jaar, en ik werk in een ritme van week om week. Zo’n opdracht is natuurlijk een enorme luxe, want je hebt telkens zekerheid voor een jaar, waarrond je dan kan freewheelen. Ik besef dat dat een luxe is die niet elke freelancer heeft.’
Dat freewheelen, waaruit bestaat dat dan voor jou?
‘Ik ben daarnaast al heel lang reisbegeleider. Vroeger deed ik dat vrijwillig, tijdens mijn betaald verlof, maar als freelancer kan ik het ook als job doen. Je verdient er nauwelijks wat aan, maar het wel is iets dat me heel veel energie geeft. En met mijn statuut kan ik zo 5 à 6 weken per jaar inplannen. Ik heb 15 jaar enkel reizen naar Griekenland gedaan, maar nu is Denemarken en Zweden mijn voornaamste actieterrein. Er zijn overeenkomsten met de journalistiek, want je moet informatie overbrengen op een manier die boeit. Daarnaast geef ik ook mediatraining aan wetenschappers van de KU Leuven. Ik vind het supertof om hen te helpen om hun boodschap over brengen.’
Ben je blij dat je de stap naar het zelfstandigenbestaan gezet hebt?
‘Elke dag opnieuw. In het begin vond ik het wel wat eng, want ik wist niets af van facturen of van een boekhouding. Maar ik had tijd om het allemaal uit te zoeken en heb de sprong gewaagd. Het is een omgekeerde beweging, want bij de VRT zijn er net veel mensen die beginnen als freelancer en dromen van een vast contract. Laten we wel wezen: een job bij de VRT is een mooie job, met een goed inkomen en een aantal heel mooie bijkomende voordelen. Die heb ik niet meer, en ik verdien nu ook minder dan vroeger. Maar ik kan wel mijn leven zelf plannen en de dingen doen die ik wil. Ik heb een bedrijf, en er is de VRT, en die 2 bedrijven communiceren met elkaar. Ook dat geeft me het gevoel dat ik er persoonlijk minder door in beslag word genomen.’
Anders dan de meerderheid van de freelancejournalisten heb je geen eenmanszaak, maar een vennootschap. Waarom die keuze?
‘Ik kende er niets van, maar boekhouders zeiden me dat dat vanaf een bepaalde maandomzet fiscaal interessanter is. Daarnaast vind ik het veiliger. In een eenmanszaak ben jij en de bedrijfsactiviteit een en dezelfde persoon, terwijl je in een vennootschapsvorm losstaat van het bedrijf. En dus ben ik nu zaakvoerder, wat ik ook wel cool vind. Je mag geen schrik van hebben van dat zakelijke aspect, maar het is wel belangrijk je goed te laten adviseren. Op de website van Unizo staan bijvoorbeeld massa’s how to-video’s, en ik heb die allemaal bekeken. Ik vind dat superinteressant.’
Heb je nog andere tips voor beginnende freelancejournalisten?
‘Blijf dicht bij jezelf. Het is verleidelijk om te gaan schieten op alles wat beweegt, maar dat ik niet noodzakelijk goed voor je. Er zijn zoveel opties en mogelijkheden, en voor je het weet neem je alles aan en doe je werk waarbij je je afvraagt waar je mee bezig bent. Je weet wat je graag doet, waar je goed in bent en waar je energie uit haalt, en daar blijf je beter bij. Je moet soms kunnen zeggen: dit doe ik niet. Nu, ik besef dat ik ondertussen voldoende anciënniteit heb om dat te kunnen doen, en dat dat voor een 23-jarige minder evident is. Daarom ook vind ik het zo jammer dat jonge journalisten tegenwoordig soms tegen wil en dank in dat statuut gedreven worden, en zou je zelf een pad moeten kunnen uitstippelen, of dat nu in dienstverband is of als freelancer.’
Studies: Archeologie aan de KU Leuven (1995-1999), Master in de Journalistiek aan VLEKHO in Brussel (1998-1999)
Werk: werkt als audiomaker voor de VRT, voor de dagelijkse nieuwspodcast ‘Het Kwartier’. Was voordien van 2000 tot en met 2022 bij de VRT in loondienst aan de slag bij verschillende nationale en regionale radioredacties, zowel als verslaggever en presentator als in coördinerende rollen.
Hans Dierckx
(foto: VRT)
