Wat is dat, journalistiek?

Journalisten brengen verslag uit van actuele dingen die gebeuren (nieuws) voor een publiek. Ze doen dat via een nieuwsmedium.

Die actualiteitsinformatie onderscheidt journalistiek van andere informatieberoepen, zoals wetenschap, romankunst of reclamemaken.

Dat actualiteitskarakter zit ook in de term zelf: ‘jour-nal’ist, of iemand die dagelijks bericht over dingen die gebeuren. De term dateert uit een tijd dat de nieuwssector hoofdzakelijk uit dagbladen bestond. Vandaag is journalistiek zoveel meer dan dat. Nieuws verspreidt zich tegenwoordig veelal met een andere frequentie dan dagelijks.

 

Fasen

© Bernard Asset/Panoramic/Photo News
© Bernard Asset/Panoramic/Photo News

De journalistieke activiteit omvat diverse fasen:

  • het garen van de informatie
  • tussenin: het verwerken ervan
  • het openbaar maken van de verwerkte informatie

Het onderscheid is soms wat kunstmatig; in de praktijk vallen bij een live interview bijvoorbeeld de garing en de bekendmaking samen.

 

Soorten

Journalistiek werk kan inhoudelijk gezien diverse vormen aannemen:

  • Feitenverslaggeving
    Een vliegtuig stort neer: wat is er gebeurd? Slachtoffers? Oorzaken? Gevolgen?
  • Duiding, achtergrond, context
    Hoeveel vliegtuigen zijn er de laatste jaren nog neergestort? Wat waren de oorzaken? Valt er iets te doen aan de veiligheid in de lucht?
  • Opinie, commentaar
    “Het moet maar eens gedaan zijn met de wilde anarchie in de luchtvaarsector.” Of: “Strengere controle tegen terrorisme is een absolute must.”

 

Componenten

Foto: Koen Blanckaert © Photo News picture not included in some contracts
Foto: Koen Blanckaert
© Photo News

Informatie kan zowel tekst als beeld omvatten.  Soms is beeld zelfs informatiever dan tekst, en ‘zegt het meer dan duizend woorden’. Bij televisienieuws is beeld zelfs dominant, in die zin dat de beschikbaarheid ervan bepaalt of iets het journaal haalt of niet. Geen beeld, geen tv-nieuwsbericht.

Zo zijn ook journalisten op te delen in:

  • Tekstjournalisten = redacteuren : zij kunnen evengoed voor print als voor audiovisuele (radio, tv) en digitale media werken.
  • Beeldjournalisten:
    • fotojournalisten = persfotografen: leveren stilstaand beeld (met name voor de print- en ook voor digitale media)
    • camera-/videojournalisten: staan in voor bewegend beeld (met name voor televisie en ook digitale media)

Vermijd dus een onderscheid te maken tussen ‘journalisten’ en ‘persfotografen’, of tussen ‘journalist’ en ‘cameraman’. Ook persfotografen en cameramensen zijn journalisten!

Toch is het onderscheid tussen redacteuren en beeldjournalisten niet altijd zo duidelijk. Er is een ontegensprekelijke convergentie van de journalistieke rollen. Redacteuren trekken er almaar vaker met een fototoestel op uit om ook beeld te maken. Omgekeerd wordt van persfotografen steeds meer tekst en uitleg bij hun beelden verwacht. Videojournalisten dan weer nemen zelf beeld en klank op van de reportages en interviews die ze maken. Terwijl vroeger gewoonlijk drie mensen op pad gingen voor een televisiereportage (een redacteur, een cameraman en een klankman, soms ook nog een extra technicus), maakt nieuwe technologie het mogelijk dat een simpele one-man’s-band dat doet.

 

Media

Foto: Philip Reynaers © Photo News
Foto: Philip Reynaers
© Photo News

Ook wat de mediaplatformen betreft, voltrekt zich sinds een paar decennia een belangrijke omwenteling.

  • klassieke printmedia: kranten, magazines
  • klassieke audiovisuele media: radio, televisie
  • nieuwe, digitale media met een multimediaal karakter: zij bieden leesmateriaal, klank en beeld (zowel stilstaand als bewegend) ineen.

Journalisten worden almaar meer multimediajournalist: ze werken (tekst en beeld) voor papieren dragers, audiovisuele kanalen en digitale platformen tegelijk.

 

Bedrijven

Mediabedrijven, die nieuwsplatformen aanbieden, zijn er in diverse maten en soorten.

Open media: zijn beschikbaar voor het grote publiek in de handel of via abonnement, worden eventueel gratis openbaar verspreid

onafhankelijke = professionele mediahuizen: zijn exclusief met nieuwsmedia bezig of dat is minstens hun hoofdactiviteit. Klik hier voor een overzicht van deze mediahuizen.

organisatiegebonden mediahuizen: zijn gekoppeld aan een bedrijf, instelling of vereniging die een andere hoofdactiviteit heeft en voor wie de nieuwsactiviteit veeleer bijkomstig is, hoewel nog altijd gericht op het grote publiek. De Belgische wet spreekt in dit verband van periodieke pers. Voor een overzicht klik hier.

Gesloten media: zijn louter interne media binnen een bedrijf, overheid of andere organisatie. Concreet gaat het om personeelsbladen, ledenbladen of intranet.
Journalisten hier worden bedrijfsjournalisten genoemd. Vaak zijn zij behalve voor de interne communicatie ook voor de externe communicatie bevoegd, en dan combineren zij hun journalistieke werk met woordvoering.

 

Verwante beroepen

Veel mensen die journalistiek studeerden of als journalist aan de slag zijn/waren, komen ook in de bedrijfswereld terecht. Ze gaan er aan de slag als bedrijfsjournalist, woordvoerder, communicatieverantwoordelijke… Deze professionals kunnen zich bij specifieke verenigingen aansluiten.

Belgische Vereniging voor Interne Communicatie – BViC
voor bedrijfsjournalisten, interne communciatieprofessionals

Belgisch Genootschap van Public Relations Adviseurs – BPRCA
voor externe communicatieprofessionals, public relations-verantwoordelijken, woordvoerders

 

Terug naar ‘Wegwijs in de journalistiek’