Openbaarheid in Vlaanderen

Vlaamse openbaarheidsdecreet

(decreet 26 maart 2004)

Foto: Philip Reynaers © Photo News
Foto: Philip Reynaers
© Photo News

 

Vlaamse overheidsinstanties hebben een dubbele plicht van openbaarheid van bestuur:

  • actieve openbaarheid van bestuur omvat de plicht om zelf welbepaalde informatie publiek te maken
  • passieve openbaarheid van bestuur houdt in dat een bestuurinstantie, wanneer iemand daarom vraagt, de gewenste bestuursdocumenten openbaar moet maken, door inzage te verlenen, uitleg te geven of een afschrift te overhandigen.

 

Wie kan vragen?

Elke persoon kan vragen om bepaalde documenten openbaar te maken. Men moet in principe geen persoonlijk belang doen blijken, tenzij het de aanvraag van persoonlijke informatie betreft. Journalisten krijgen dus principieel toegang tot bestuursdocumenten met een algemeen belang. Elke vorm van journalistiek, en zeker de zogenaamde ‘onderzoeksjournalistiek’, kan hier voordeel uit halen. Let als journalist wel op het onderscheid tussen raadpleging (kennisneming, consultatie) en hergebruik van een bestuursdocument. Raadpleging betekent nog niet dat je het document automatisch kunt herproduceren (zie verder).

 

Bij welke overheidsintanties?

  • publieke overheden
  • personen of rechtspersonen door een overheid ingezet en gecontroleerd
  • personen of rechtspersonen door een overheid belast met een taak van algemeen belang

 

Welke documenten?

Foto: Didier Lebrun © Photo Newsbe
Foto: Didier Lebrun
© Photo Newsbe

In principe heeft iedereen toegang tot alle informatie die een administratieve overheid bezit: schriftelijke stukken, maar ook geluids- en beeldopnamen, notulen, processen-verbaal, statistieken, contracten, films, foto’s… Het document moet niet noodzakelijk zijn opgemaakt door de betrokken overheid, het volstaat dat het in diens bezit is.

Uitzonderingen

Facultatieve formele uitzonderingen:

  • de aanvraag is te algemeen geformuleerd of kennelijk onredelijk;
  • de aanvraag slaat op bestuursdocumenten die niet af of onvolledig zijn.

Absolute uitzonderingen:

  • afbreuk aan een geheimhoudingsplicht;
  • afbreuk aan de persoonlijke levenssfeer (tenzij toestemming van de betrokkene);
  • afbreuk aan het geheim van politieke beraadslaging;
  • bestuursdocumenten opgesteld ten behoeve van een strafvordering of devordering van een administratieve sanctie;
  • bestuursdocumenten opgesteld voor een tuchtvordering (zolang niet is afgehandeld);
  • bestuursdocumenten door iemand vrijwillig en vertrouwelijk verstrekt (tenzij toestemming van de betrokkene).

Relatieve uitzonderingen (af te wegen tegen het algemeen belang van openbaarmaking)

  • een economisch, financieel of commercieel belang van een betrokken instantie;
  • de vertrouwelijkheid van de federale of internationale betrekkingen van Vlaanderen;
  • de vertrouwelijkheid van commerciële en industriële informatie in functie van een legitiem economisch belang (tenzij de informatieverschaffer instemt);
  • de rechtspleging in een burgerlijk of administratief rechtsgeding en de mogelijkheid van een eerlijk proces;
  • de vertrouwelijkheid die nodig is voor de administratieve handhaving, eeninterne audit of de politieke besluitvorming;
  • de openbare orde en de veiligheid.

 

Terbeschikkingstelling: hoe ?

  • In de door de aanvrager gewenste vorm.
  • Als dit tijd of geld zou kosten: in de beschikbare vorm.

 

Mogelijkheid van hergebruik ?

Zijn géén herbruikbare bestuursdocumenten:

  • bestuursdocumenten waarvan de intellectuele eigendom bij derden berust;
  • bestuursdocumenten die raken aan de persoonlijke levenssfeer of de nationale veiligheid;
  • informatieproducten met een toegevoegde waarde die de overheid zelf produceert;
  • bestuursdocumenten van openbare omroepen;
  • bestuursdocumenten van onderwijs- en onderzoeksinstellingen;
  • bestuursdocumenten van culturele instellingen zoals musea, bibliotheken, archieven, orkesten, theaters…

In principe bepaalt elke instantie zelf of het hergebruik van de bestuursdocumenten is toegestaan. Die toestemming is onvoorwaardelijk of voorwaardelijk (licentie).

Volgens een beslissing van de Vlaamse regering:  “Hergebruik van documenten van Vlaamse ministeries en intern verzelfstandigde agentschappen zonder rechtspersoonlijkheid is steeds toegelaten. Dit voor zowel commerciële als niet-commerciële doeleinden. Geen exclusiviteit, geen discriminatie.”

 

Vergoeding ?

Een vergoeding is niet noodzakelijk. Indien men toch een vergoeding vraagt, moet deze redelijk (kostendekkend) zijn.

 

Bij weigering: verzetmogelijkheid

De Beroepsinstantie inzake de Openbaarheid van Bestuur

 

Terug naar Openbaarheid van bestuur