Burgerlijk recht

Burgerlijk Wetboek

artikel 1382

Elke daad van de mens, waardoor aan een ander schade wordt veroorzaakt, verplicht degene door wiens schuld de schade is ontstaan, deze te vergoeden.

artikel 1383
Foto: Didier Lebrun © Photo News
Foto: Didier Lebrun
© Photo News

Ieder is aansprakelijk niet alleen voor de schade welke hij door zijn daad, maar ook voor die welke hij door zijn nalatigheid of door zijn onvoorzichtigheid heeft veroorzaakt.

 

Ziedaar twee sleutelartikelen uit het Belgisch recht: wie door een fout of nalatigheid aan iemand nadeel berokkent, moet de schade compenseren. Of: potje breken, potje betalen.

Deze burgerrechtelijke aansprakelijkheid is even goed toepasselijk op journalisten als op iedereen anders. Het komt er op neer dat ook een journalist zich steeds moet gedragen zoals van een normaal zorgvuldig en omzichtig journalist mag worden verwacht.

Bij de beoordeling hiervan gaan de burgerlijke rechtbanken onder meer uit van wat de strafwetten omschrijven als inbreuken op de vrijheid van informatie: laster, eerroof etcetera. Hierop is dus langs burgerrechtelijke weg alsnog een sanctie mogelijk.

De sanctie kan evenwel nooit een straf zijn (in de zin van een vrijheidsstraf, geldboete of gemeenschapsdienst). Een burgerrechtelijke sanctie omvat wel een schadevergoeding. Deze kan oplopen van een symbolische 1 euro tot een veel hogere som.

Hou er rekening mee dat de schade en de bijhorende vergoeding twee vormen kunnen aannemen:

  • materiële schade(vergoeding): een afgesprongen contract, een kleinere omzet…
  • morele schade(vergoeding): aantasting van de eer en goede naam…

In het verlengde van een burgerlijke veroordeling zal het ook voorkomen dat de uitspraak moet worden gepubliceerd, in het eigen medium en eventueel ook nog in andere.

 

Journalist persoonlijk aansprakelijk

Belangrijk: de getrapte aansprakelijkheid in persaangelegenheden (zie elders) geldt ook hier! Dat betekent dat in principe de journalist persoonlijk zal worden gedagvaard door iemand die zich benadeeld voelt.

Het is duidelijk dat dit niet altijd correct is. Meer dan eens vervult de journalist gewoon een opdracht van zijn hoofdredacteur, of aan zijn bijdrage is achteraf nog gesleuteld door een eindredacteur. De burgerlijke rechtscolleges zullen daarom toch meer en meer ook betrokken hoofdredacteuren, eindredacteuren en zelfs uitgevers in de rechtszaak betrekken. Eventueel worden zij dan solidair met de journalist veroordeeld.

In de praktijk zullen uitgevers en hoofdredacties hun journalisten – zeker die in loondienst – wel bijspringen, bijvoorbeeld door een advocaat ter beschikking te stellen. Soms betaalt het bedrijf zelfs de schadevergoeding, als die er komt. Voor freelancers geldt dat minder. Van hen zal de uitgever rapper zeggen dat ze als zelfstandige medewerker ook zelf verantwoordelijk zijn voor dingen die verkeerd uitdraaien.

De groepsverzekering die de VVJ aanbiedt voor beroepsaansprakelijkheid speelt hierop in. Ze levert aan zeer voordelige voorwaarden een uitgebreide dekking inzake zowel procesbijstand als verschuldigde schadeloosstelling. Overigens kunnen ook loontrekkende journalisten baat hebben bij deze verzekering. De uitgever mag dan wel royaal een advocaat ter beschikking stellen, voor de rechtbank kan het altijd tot een belangenconflict komen tussen de uitgever en de journalist over wie nu precies aansprakelijk is.

 

Terug naar ‘Mediarecht’