De Vlaamse mediasector

Foto: Didier Lebrun © Photo News
Foto: Didier Lebrun
© Photo News

Nieuwsmedia zijn er in diverse maten en soorten. Als wij het over ‘journalistiek’ en ‘journalisten’ hebben, dan bedoelen we in de allereerste plaats journalisten die werken voor media die beschikbaar zijn voor het brede publiek.

Die kunnen worden uitgegeven door een professionele, onafhankelijke uitgever (1) of door een instantie met een ander hoofddoel maar die tevens een nieuwsmedium exploiteert (2).

(1) Onafhankelijke media

Dit zijn nieuwsmedia die worden geëxploiteerd door professionele mediabedrijven, voor wie de nieuwsactiviteit de enige of voornaamste activiteit uitmaakt.

(a)  Algemene nieuwsmedia:

(b)  Vakpers:

 

(2) Organisatiegebonden nieuwsmedia

Dit zijn publiek toegankelijke nieuwsmedia die worden geëxploiteerd door overheden, belangenorganisaties of ondernemingen.

Veel organisaties (overheden, ondernemingen, verenigingen) geven ook informatiemedia uit met een gesloten karakter: in dat geval spreken we van bedrijfspers.

BViC – Belgische Vereniging voor Interne Communicatie

 

Publiek toegankelijke media & journalistiek

Het onderscheid hierboven is ook relevant voor het statuut van de journalisten die er werken.

(1a) Onafhankelijke algemene nieuwsmedia:
beroepsjournalisten

Foto: Christophe Licoppe © Photo News
Foto: Christophe Licoppe
© Photo News

Journalisten die in dit segment in hoofdberoep werken, kunnen het statuut van beroepsjournalist krijgen. Het gaat om +/- 2.600 journalisten in Vlaanderen (+/- 4.500 in heel België). Daarnaast werken wellicht nog eens zoveel journalisten in bijberoep voor deze nieuwsmedia.

Ongeveer de helft van de erkende beroepsjournalisten werkt voor de klassieke kranten of het digitale verlengstuk ervan. 1/3 werkt voor audiovisuele media, en 1/6 voor magazines. Beroepsjournalisten die werken voor autonome (stand-alone) online nieuwsmedia zijn er maar weinig. Tot nader order hebben deze ‘nieuwe’ media onvoldoende rendabele zakenmodellen om veel professionele journalisten te kunnen betalen.

(1b) Vakmedia en (2) organisatiegebonden media:
journalisten van beroep

Deze twee categorieën van media worden in de wet periodieke pers genoemd (een ongelukkig gekozen naam, vermits alle pers per definitie ‘periodiek’ is). Journalisten die voor dit type media werken in hoofdberoep, kunnen het statuut van journalist van beroep krijgen. In Vlaanderen zijn een kleine 200 journalisten erkend als journalist van beroep. Voor heel België gaat het om +/- 300.

Daarnaast werken zeker nog eens 200 journalisten in bijberoep voor deze periodieke pers in Vlaanderen.

Samengeteld werken in Vlaanderen zowat 2.800 professionele journalisten in hoofdberoep voor open nieuwsmedia (algemene + vakpers). Daarnaast werken nog enkele duizenden journalisten in bijberoep voor deze media.

Meer info: ‘Erkend worden als beroepsjournalist’ en ‘Lidmaatschap van de VVJ/AVBB’

Journalisten die in bijberoep werken voor publieke toegankelijke nieuwsmedia beschikken dus niet over een wettelijk statuut. Net zomin als bedrijfsjournalisten die werken voor gesloten media van overheden, ondernemingen of verenigingen.

 

Terug naar ‘Wegwijs Journalistiek’