Ook als freelancejournalist werk je doorgaans aan een collectief product in het kader van een redactie. Een vraag die dan snel opduikt, is of – en in hoeverre – een eindredacteur je teksten zomaar kan aanpassen, of je beeldmateriaal mag bijknippen.

De Belgische auteurswet van 30 juni 1994 regelt naast vermogensrechten ook de morele rechten van de auteur op zijn werk. Morele rechten dienen om de band tussen de auteur en het werk veilig te stellen. De auteur legt immers een stukje van zijn persoonlijkheid in zijn werk.

Morele auteursrechten omvatten het divulgatierecht, het recht op vaderschap en het recht op integriteit.

      • Divulgatierecht houdt het recht op bekendmaking van het werk in: de auteur beslist wanneer zijn werk voltooid is en hoe het kenbaar wordt gemaakt aan het publiek.
      • Het recht op vaderschap omvat de vrijheid om het werk te publiceren onder zijn eigen naam, een pseudoniem of anoniem.
      • Het recht op eerbied beschermt de integriteit van het werk, wat impliceert dat hij zich kan verzetten tegen ‘elke vervorming, omvorming, wijziging’ of tegen ‘elke andere aantasting’ ervan.

Deze morele auteursrechten zijn in principe onvervreemdbaar, wat niet belet dat de praktische uitoefening ervan deels aan iemand anders kan worden overgedragen.

Correcties en auteursrechten

Nu betwist niemand dat een hoofd- of een eindredacteur ergens wel de mogelijkheid moet hebben om je bijdrage op maat te snijden of ze grammaticaal of stilistisch te verbeteren. Meer dan eens gebeurt het evenwel dat er zodanig aan een tekst of beeld wordt gesleuteld, dat de benadering of de toon heel anders wordt. Een voortdurende bron van spanning tussen (zelfstandige) journalisten en eindredacties zijn voorts de koppen en bovenkoppen bij een stuk, en de quotes en onderschriften bij beeldmateriaal.

Toestemming freelancer

Freelancers moeten daarom maximaal blijven aandringen op respect voor hun morele auteursrechten. Volgens de wet op de auteursrechten heeft de zelfstandige journalist recht op publicatie van zijn werkstuk zoals hij het heeft geleverd. In de aannemingsovereenkomst of in de algemene leveringsvoorwaarden met de uitgever kan dat alles nog eens worden bevestigd. Zo kunnen freelancers altijd aanspraak maken op vermelding van hun naam of minstens hun initialen onder een bijdrage.

Freelancers hebben ook recht op overleg over tekstaanpassingen, koppen en illustratiemateriaal. Alleen in geval van tijdsnood kan men zich voorstellen dat de freelancer niet wordt geconsulteerd. Bij tekstwijzigingen of toevoegingen buiten weten van de journalist, is de uitgever verantwoordelijk voor de fouten die daar mogelijk uit voortvloeien, al zal je diens aansprakelijkheid ter zake soms wel moeten afdwingen.