Morele auteursrechten

Ook als freelancejournalist werk je doorgaans aan een collectief product in het kader van een redactie. Een vraag die dan snel opduikt, is of – en in hoeverre – een eindredacteur je teksten zomaar kan aanpassen, of je beeldmateriaal mag bijknippen.

De Belgische auteurswet van 30 juni 1994 voorziet behalve in vermogensrechten ook in morele rechten van de auteur op zijn werk. Die omvatten:

    • het recht op bekendmaking van het werk, wat inhoudt dat de auteur beslist wanneer zijn werk voltooid is en hoe het kenbaar wordt gemaakt aan het publiek;
    • het recht op vaderschap, wat de vrijheid inhoudt om het te publiceren onder zijn eigen naam, een pseudoniem of anoniem;
    • het recht op eerbied voor de integriteit van het werk, wat impliceert dat hij zich kan verzetten tegen “elke vervorming, omvorming, wijziging” of tegen “elke andere aantasting” ervan.

Correcties en auteursrechten

Die morele auteursrechten kunnen overigens nooit globaal worden overgedragen, alleen een punctuele afstand valt te rijmen met de wet. Nu betwist niemand dat een hoofd- of een eindredacteur ergens wel de mogelijkheid moet hebben om je bijdrage op maat te snijden of ze grammaticaal of stilistisch te verbeteren.

Meer dan eens gebeurt het evenwel dat er zodanig aan een tekst of beeld wordt gesleuteld dat de benadering of de toon heel anders wordt. Een voortdurende bron van spanning tussen (zelfstandige) journalisten en eindredacties zijn voorts de koppen en bovenkoppen bij een stuk, en de quotes en onderschriften bij beeldmateriaal.

Freelancers moeten daarom maximaal blijven aandringen op respect voor hun morele auteursrechten. Volgens de wet op de auteursrechten heeft de zelfstandige journalist recht op publicatie van zijn werkstuk zoals hij het heeft geleverd. In de aannemingsovereenkomst of in de algemene leveringsvoorwaarden met de uitgever kan dat alles nog eens worden bevestigd. Zo kunnen freelancers altijd aanspraak maken op vermelding van hun naam of minstens hun initialen onder een bijdrage.

Toestemming freelancer

Freelancers hebben ook recht op overleg over tekstaanpassingen, koppen en illustratiemateriaal. Alleen in geval van tijdsnood kan men zich voorstellen dat de freelancer niet wordt geconsulteerd. Bij tekstwijzigingen of toevoegingen buiten weten van de journalist, is de uitgever verantwoordelijk voor de fouten die daar mogelijk uit voortvloeien, al zal je diens aansprakelijkheid ter zake soms wel moeten afdwingen.

Terug naar ‘Morele rechten, aansprakelijkheid en verzekering’