Het aanbod van freelancewerk is traditioneel veel hoger dan de vraag ernaar. Dat geldt overigens voor het métier in het algemeen: zij die solliciteren naar een job in de journalistiek vormen een veelvoud van degenen die uiteindelijk aan een arbeidsovereenkomst geraken.

Overaanbod

Dat overaanbod verzwakt uiteraard je individuele positie op de markt. Al te vaak blijken collega’s bereid te werken tegen nog lagere prijzen en moeilijker werkomstandigheden dan jij. Mopperen helpt niet veel: uitgevers gooien je voor de voeten dat een rij geïnteresseerden staat te wachten. Het resultaat is dat vooral beginners zich te snel plooien naar de tarieven die hun worden voorgelegd. En dat nogal wat zelfstandige journalisten – zeker in het begin van de carrière – zwarte sneeuw zien. Er zijn voldoende studies bekend die bevestigen dat zelfstandigen het vandaag moeilijk hebben. Journalisten vormen daar zeker geen uitzondering op. De enige uitweg is collectief weerwerk bieden. Bij afwezigheid van voldoende goede wil van redactieverantwoordelijken, blijft een optie ook de politieke verantwoordelijken zover te krijgen dat zij de mediagroepen tot inkeer brengen.

Eerste stappen

© Photo News
© Photo News

Hoe zet je je eerste stappen in de mediawereld als zelfstandig journalist? Tenzij je het geluk hebt op zekere dag ‘gevraagd’ te worden om iets voor een blad of omroep te doen, zul je zelf met concrete voorstellen naar een redactie moeten stappen. Misschien ken je in de sector wel iemand persoonlijk, en dan moet je daar absoluut gebruik van maken. In de ene redactie moet je uiteindelijk bij de hoofdredacteur of nieuwsmanager zijn, in de andere bij een rubriekverantwoordelijke. Nog elders houdt iemand zich specifiek bezig met alle zelfstandige medewerkers.

Omschrijf in dit soort contacten zeer duidelijk het opzet en de inhoud van je project, plus de wijze waarop je het wilt uitwerken. Toon dat je een zaak hebt. Leg desgevallend een panklare bijdrage voor.

Aangetekende zending als garantie

Heb je een schitterend idee en ben je bang dat een redactiechef ‘nee’ zegt, maar het idee vervolgens laat uitwerken door iemand anders, dan kun je je voorzorgen nemen. Voor je het idee ergens presenteert, schrijf je het gedetailleerd uit, zodat het een echte format wordt, en stuur je het aangetekend aan jezelf op. Als de aangetekende zending arriveert, laat je de enveloppe ongeopend. Je hebt daarmee een gedagtekend bewijsstuk dat die format op een bepaalde datum van jou was.

Verwacht als nieuwkomer overigens niet dat men automatisch zal publiceren wat je aanbiedt. Bovendien zul je je vaak moeten plooien naar de tarieven die in het betrokken medium gelden. Hou er ook rekening mee dat je bijdrage wel eens duchtig kan worden herwerkt.

Verschillende media

We raden je aan, zeker in de beginfase, voor verschillende media te werken. Op die manier zul je uiteindelijk zelf kunnen kiezen waar je je het best thuis voelt, dat wil zeggen aangesproken wordt op je creativiteit en hiervoor ook het best wordt betaald. Uit onderzoek is ook gebleken dat je het efficiëntst werkt als je iets graag doet.

Probeer ook zo snel mogelijk het statuut van stagiair-beroepsjournalist (kan al na drie maanden) en later van beroepsjournalist (na twee jaar) of van journalist van beroep te verwerven. Zo’n erkenning geeft je weliswaar geen garantie op werk, omdat mediahuizen niet verplicht zijn hun opdrachten uit te besteden aan erkende beroepsjournalisten. Maar het doet toch nog altijd deuren opengaan.

Hou er rekening mee dat het statuut van beroepsjournalist niet verenigbaar is met enige ‘commerciële nevenactiviteit’. Dat stelt journalisten voor een principiële keuze:

  • ofwel erkend worden als beroepsjournalist met de daarbij horende faciliteiten, maar dan wel afzien van enige commerciële bijverdienste;
  • ofwel afzien van het statuut van beroepsjournalist en zo de mogelijkheid behouden om commerciële nevenactiviteiten te ontplooien.

De Verhalenmarkt

Sinds midden 2017 is het ook mogelijk je verhalen aan te bieden op het platform De Verhalenmarkt. Dat is een Nederlands-Vlaamse samenwerking om freelancejournalisten en uitgevers van bladen op een gerichte manier met elkaar in contact te brengen. Op die manier krijgt zowel de freelancer als de uitgever een veelvoud aan mogelijkheden.

Daarnaast is er ook De Coöperatie, een mediabedrijf en een uitgeverij voor, van en door freelance journalisten. Leden worden ondersteund met werkplekken, technologie, collectieve arbeidsongeschiktheidsverzekering, een eigen website, training en cursussen, netwerking, verkoop, crowdfunding, een eigen financieel fonds en meer. Daarnaast is de Coöperatie mede-eigenaar van Reporters Online, waar freelancers zelf publiceren en de opbrengsten ontvangen.

Leden van de VVJ kunnen voor een maandelijkse bijdrage van 5 euro lid worden van de Coöperatie.

Terug naar ‘Starten als freelancer’